پالەك

كۆكتاتنىڭ بىر تۈرى.

پالەك ( ئىلمىي نامى:Spinacia oleracea ) بىر خىل ئوزۇقلۇق تەركىبى مول بولغان يوپۇرماقلىق كۆكتات تۈرىدىكى كۆكتات بولۇپ، لويلا ئائىلىسىگە تەۋە. ئەسلىدە ئوتتۇرا شەرق ۋە ئوتتۇرا ئاسىيا رايونىدىن چىقىدىغان بولۇپ، ھازىر پۈتۈن يەر شارى مىقياسىدا كەڭ كۆلەمدە تېرىلىۋاتىدۇ. پالەك مول ئوزۇقلۇق تەركىبى ۋە سالامەتلىككە كۆپ خىل پايدىسى بولغاچقا، نۇرغۇن يېمەك – ئىچمەكلەردە دائىم ئۇچرايدىغان كۆكتاتقا ئايلانغان.

ئۇيغۇرچە / Uyghurche : پالەك
ئىنگىلىزچە / English : Spinach
تۈركچە / Türkçe : Ispanak
خەنزۇچە / 汉语 : 菠菜

ئوزۇقلۇق قىممىتى

پالەك تەركىبىدە ۋىتامىن A، ۋىتامىن C، ۋىتامىن K، يوپۇرماق كىسلاتاسى ۋە مىنېرال ماددىلار مەسىلەن:تۆمۈر، كالىي ۋە ماگنىي مول. ئۇنىڭ تەركىبىدە يەنە فلاۋونوئىد ۋە كاروتېنوئىد قاتارلىق ئوكسىدلىنىشقا قارشى تۇرغۇچى ماددىلار مول بولۇپ، سالامەتلىككە نۇرغۇن پايدىلىق.

ئاساسلىق ئوزۇقلۇق تەركىبى تۆۋەندىكىلەرنى ئۆز ئىچىگە ئالىدۇ:

ۋىتامىن A : كۆرۈش قۇۋۋىتى ،تېرە ساغلاملىقى ۋە ئىممۇنىتېت ئىقتىدارىنى ساقلاشقا پايدىلىق.

ۋىتامىن C : ئىممۇنىتېت سىستېمىسىنىڭ ئىقتىدارىنى قوللاپ، يارا ئېغىزىنىڭ ساقىيىشىنى ئىلگىرى سۈرۈپ، ئوكسىدلىنىشقا قارشى تۇرۇش ئىقتىدارىنى كۈچەيتىدۇ.

ۋىتامىن K : سۆڭەكنىڭ ساغلاملىقى ۋە قاننىڭ ئۇيۇش جەريانىدا ئىنتايىن مۇھىم.

فولىك كىسلاتاسى : ھۈجەيرىنىڭ بۆلۈنۈشى ۋە DNA سىنتېزلىنىشىدا مۇھىم رول ئوينايدۇ، بولۇپمۇ ھامىلىدار ئاياللار ئۈچۈن ئىنتايىن مۇھىم.

تۆمۈر : قىزىل قان دانچىلىرىنىڭ ھاسىل بولۇشىغا ياردەم بېرىپ، قان ئازلىقنىڭ ئالدىنى ئالىدۇ.

ئىستېمال قىلىش ئۇسۇلى

پالەكنى خام يېيىشكە، پىشۇرۇپ يېيىشكە ياكى قورۇپ يېيىشكە بولىدۇ، ئادەتتە سالات، شورپا، دۈملەپ پىشۇرۇلغان قورۇما ۋە قورۇما قورۇشقا ئىشلىتىلىدۇ. ئاسىيا قورۇمىلىرىدا پالەك دائىم دۇفۇ، توخۇ گۆشى ياكى كالا گۆشى بىلەن ماسلاشتۇرۇلىدۇ، غەرب قورۇمىلىرىدا پالەك ئېرىمچىك، ئىتالىيە چۆپى ۋە پىسادا كۆپ ئۇچرايدۇ. پالەكتىن پالەك قاتلىمىسى، پالەك تورتى قاتارلىق كۆپ خىل يېمەكلىكلەرنى ياسىغىلى بولىدۇ.

ساغلاملىق پايدىسى

پالەكنىڭ سالامەتلىككە كۆپ پايدىسى بار:

كۆز ساغلاملىقىنى ئىلگىرى سۈرىدۇ : پالەك تەركىبىدىكى كىسانتوفىل ۋە كۆممىقوناق سېرىق ماددىسى كۆزنى نۇرنىڭ زىيىنىغا ئۇچرىشىدىن ۋە قېرىشتىن ساقلاشقا پايدىلىق.

ھەزىم قىلىشنى ياخشىلايدۇ : پالەك تەركىبىدە يېمەكلىك تالاسى مول بولۇپ، ئۈچەينىڭ ساغلاملىقىنى ئىلگىرى سۈرۈپ، قەۋزىيەتنىڭ ئالدىنى ئالىدۇ.

سۆڭەك ساغلاملىقىنى قوللايدۇ : ۋىتامىن K بىلەن كالتسىي سۆڭەك ساغلاملىقىغا ئاكتىپ تەسىر كۆرسىتىدىغان بولۇپ، سۆڭەكنىڭ زىچلىقىنى ساقلاشقا پايدىلىق.

مەدەنىيەت ئارقا كۆرۈنۈشى

پالەك نۇرغۇن مەدەنىيەتلەردە ساغلام يېشىل كۆكتات دەپ قارىلىدۇ. جۇڭگودا پالەك دائىم جۇڭگوچە شورپا ۋە قورۇمىلارغا ئىشلىتىلىدۇ؛ غەرب دۆلەتلىرىدە پالەك سالات ۋە ھەر خىل تاماقلاردا كەڭ كۆلەمدە ئىشلىتىلىدۇ، مەسىلەن، كلاسسىك پالەك سالاتى. پالەكنىڭ ئوزۇقلۇق قىممىتى مول ئوبرازى بىلەن زىچ مۇناسىۋەتلىك بولۇپ، # ۋىي رەسىمدىكى رول «پالەك سولتەك» ( Popeye ) ئارقىلىق كېڭەيتىلىپ، ئوزۇقلۇق ماتېرىياللىرىنىڭ ۋەكىلىگە ئايلانغان.

ئومۇمەن ئېيتقاندا، پالەكنىڭ ئوزۇقلۇق قىممىتى مول، تەمى كۆپ خىل ۋە سالامەتلىككە پايدىلىق بولغاچقا، دۇنيانىڭ ھەرقايسى جايلىرىدىكى يېمەك – ئىچمەكلەردە كەڭ كۆلەمدە ئىشلىتىلىدۇ.