لامنارىيە

لامنارىيە بەزى يەرلەردە خەيدەي دەپمۇ ئاتىلىدۇ. لامنارىيە چوڭ تىپتىكى دېڭىز يۈسۈنى بولۇپ، قوڭۇر يۈسۈن تىپىگە كىرىدۇ، ئۇ يەر شارىدىكى ئۆسۈش سۈرئىتى ئەڭ تېز ئۆسۈملۈكلەرنىڭ بىرى. ئۇ ئاساسلىقى تىنچ ئوكيان، ئاتلانتىك ئوكيان ۋە ھىندى ئوكيان قىرغىقىدىكى سوغۇق سۇ رايونىغا، بولۇپمۇ جۇڭگو، ياپونىيە ۋە كورېيەنىڭ دېڭىز بويى رايونلىرىغا تارقالغان.

ئۇيغۇرچە / Uyghurche : لامنارىيە
ئىنگىلىزچە / English : Kelp
تۈركچە / Türkçe : Kelp
خەنزۇچە / 汉语 : 海带

لامنارىيەنىڭ شەكىل ئالاھىدىلىكى ئۇزۇن بەلۋاغسىمان يوپۇرماق بولۇپ، سىرتقى يۈزى سىلىق، رەڭگى قېنىق قوڭۇر رەڭدە بولىدۇ. ئۇنىڭ يوپۇرمىقىنىڭ ئۇزۇنلۇقى نەچچە مېتىرغا، كەڭلىكى نەچچە ئون سانتىمېتىرغا يېتىدۇ. لامنارىيەنىڭ يوپۇرمىقى بىر قەۋەت ھۈجەيرىدىن تۈزۈلگەن بولۇپ، ھەقىقىي يىلتىز، غول ۋە يوپۇرماققا ئايرىلمىغان. ئۇ تۈۋىدىكى قاتۇرغۇچ ئارقىلىق تاغ جىنسلىرى ياكى باشقا قاتتىق تەگلىكلەرگە يېپىشىپ تۇرىدۇ.

لامنارىيەنىڭ تەركىبىدە يود، كالتسىي، ماگنىي، تۆمۈر، كالىي قاتارلىق مىنېرال ماددىلار، شۇنداقلا كۆپ خىل ۋىتامىن ۋە يېمەكلىك تالالىرى بار. ئۇنىڭ ئوزۇقلۇق قىممىتى ناھايىتى يۇقىرى بولۇپ، «دېڭىز كۆكتاتلىرى» دەپ تەرىپلىنىدۇ. لامنارىيە تەركىبىدىكى يود ئېلېمېنتى ئادەمنىڭ قالقانسىمان بەز ئىقتىدارىدا ئىنتايىن مۇھىم بولۇپ، قالقانسىمان بەز ئىششىقىنىڭ ئالدىنى ئالىدۇ ( ئادەتتە «پوقاق كېسىلى» دەپ ئاتىلىدۇ ).

يېمەكلىك سانائىتىدە، لامنارىيە ھەر خىل يېمەكلىكلەرنى ياساشقا كەڭ كۆلەمدە ئىشلىتىلىدۇ.مەسىلەن، خەيدەي قەلەمچىسى، خەيدەي ياپراقچىسى، خەيدەي شورپىسى قاتارلىقلار. ئۇنىڭدىن باشقا، لامنارىيەدىن يەنە يۈسۈن يىلىمى دەپ ئاتىلىدىغان بىر خىل ماددىنى ئاجرىتىپ ئېلىپ، مېۋە ئۇيۇتمىسى، ماروژنى، پېچىنە – پىرەنىك قاتارلىق يېمەكلىكلەرنىڭ قويۇقلۇقىنى ئاشۇرۇش دورىسى ۋە قاتۇرۇش دورىسى قىلىشقا ئىشلىتىلىدۇ.

لامنارىيە يېمەكلىك قىلىنغاندىن سىرت، يەنە تېببىي دورىگەرلىك، خىمىيە سانائىتى، دېھقانچىلىق قاتارلىق ساھەلەردىمۇ كەڭ قوللىنىلىدۇ. مەسىلەن، لامنارىيە تەركىبىدىكى يۈسۈن كىسلاتاسىدىن تبببىي دورا ئورنىدا ئىشلەتكىلى بولىدۇ، بۇنىڭ بىلەن يارا ئېغىزىنىڭ ئەسلىگە كېلىشىگە ياردىمى بولىدۇ؛ لامنارىيە تەركىبىدىكى يۈسۈن كىسلاتاسىدىن گىرىم بۇيۇملىرى ۋە چىش پاستىسى ياساشقا بولىدۇ؛ خەيدەي يەنە ئورگانىك ئوغۇت سۈپىتىدە تۇپراقنىڭ مۇنبەتلىكىنى ئاشۇرىدۇ.

لامنارىيە مول ئوزۇقلۇق قىممىتىگە ۋە كۆپ خىل ئىشلىتىلىش ئورنىغا ئىگە دېڭىز ئۆسۈملۈكى بولۇپ، ئىنسانلارنىڭ ساغلاملىقى ۋە تۇرمۇشىدا مۇھىم قىممەتكە ئىگە.