ب

بېگېموت قۇرۇقلۇقتا ياشايدىغان سۈت ئەمگۈچى ھايۋانلار ئىچىدە، پىل ۋە كەركىداندىن قالسىلا ئۈچىنچى چوڭ ھايۋان ھېسابلىنىدۇ. گەرچە تاشقى كۆرۈنۈشى يوغان، ھەرىكىتى ئاستا كۆرۈنسىمۇ، ئەمەلىيەتتە ئۇ ئىنتايىن خەتەرلىك ۋە ھەرىكىتى چاققان ھايۋاندۇر. بېگېموتلار ئاساسەن ئافرىقا قىتئەسىدىكى دەريا ۋە كۆللەردە ياشايدىغان بولۇپ، ئۇلارنىڭ ھاياتى سۇ بىلەن زىچ مۇناسىۋەتلىك. «يېرىم سۇدا ياشايدىغان» (Semi-aquatic) بۇ ھايۋانلار كۈندۈزى سۇ ئىچىدە سالقىنداپ، كېچىسى قۇرۇقلۇققا چىقىپ ئوزۇقلىنىدۇ. گەرچە ئۇلار ئوتخور بولسىمۇ، ئۆزىنى قوغداش ئىقتىدارى ئىنتايىن كۈچلۈك بولۇپ، ياۋايى تەبىئەتتىكى ئەڭ ۋەھشىي ھايۋانلارنىڭ بىرى دەپ قارىلىدۇ.

ئۇيغۇر مەدەنىيىتى ۋە تارىخىدا "بوسۇغا" ئۇقۇمى ناھايىتى مۇھىم ئورۇن تۇتىدۇ. بۇ سۆز پەقەت ماددىي قۇرۇلۇش ئېلېمېنتىلا ئەمەس، بەلكى ئۇيغۇر مەدەنىيىتى، ئىجتىمائىي مۇناسىۋەتلىرى، ئېتىقادلىرى ۋە...

بولتا مېخانىكىلىق مۇقىملاشتۇرۇش سىستېمىسىدىكى ئاساسىي زاپچاس بولۇپ، ئۇلاش، چىڭىتىش ۋە كۆۋرۈك سېلىش ئىقتىدارىغا ئىگە. بولتا ئادەتتە مېتال ماتېرىياللىرىدىن ياسىلىدۇ ۋە ئىككى ياكى ئۇنىڭدىن ئارتۇق جىسىمنى رېزبا ئايلىنىشى ئارقىلىق زىچ تۇتاشتۇرۇشقا خىزمەت قىلىدۇ.

بىگىز بىر خىل ئۆتكۈر تۆشۈك تېشىش قورالى بولۇپ، ئاياغ ياماش، ئانچە چوڭقۇر بولمىغان تۆشۈكلەرنى تېشىش قاتارلىق قول مەشغۇلاتىغا ئىشلىتىلىدۇ.

بولقا ( hammer ) بىر خىل قولدا تۇتىدىغان قورال بولۇپ، ئاساسلىقى مىخ، پارچىلانغان جىسىم ياكى شەكىلگە كەلتۈرۈلگەن مېتاللارغا زەربە بېرىش، ئۇرۇش ۋە ھەرىكەتلەندۈرۈشتە ئىشلىتىلىدۇ. بولقا ئىنسانىيەت تارىخىدا نەچچە مىڭ يىللىق ئىشلىتىلىش تارىخىغا ئىگە، ئەڭ دەسلەپكى تاش بولقىدىن ھازىرقى زاماندىكى مېتال بولقىغىچە بولقىنىڭ قۇرۇلمىسى ۋە ئىشلىتىلىشى ئۈزلۈكسىز تەرەققىي قىلغان.