ياپونىيەنىڭ نوبېل مۇكاپاتىدىكى كاتتا غەلبىسى: 50 يىللىق پىلان 24 يىلدا مۇددەتتىن بۇرۇن ئەمەلگە ئاشۇردى
2001-يىلى ياپونىيە ھۆكۈمىتى «ئىككىنچى نۆۋەتلىك پەن-تېخنىكا ئاساسىي پىلانى»دا ئۇلۇغۋار نىشاننى ئوتتۇرىغا قويغان ئىدى، ئۇ بولسىنۇ « 50 يىل ئىچىدە 30 نەپەر نوبېل مۇكاپاتى ساھىبىنى يېتىشتۈرۈپ چىقىش » ئىدى. ئەينى ۋاقىتتا بۇ پىلان خەلقئارا جامائەتچىلىكنىڭ دىققىتىنى قوزغىغان بولۇپ، بەزىلەر بۇنى ئەمەلگە ئېشىشى تەس بولغان «ئارزۇ» ھەتتا بەزىلىرى بۇنى خام خىيال ، ھاكاۋۇرلۇق دەپ ئاتىغان ئىدى.
ئەمما، ياپونىيە ئىلىم-پەن ساھەسىدىكىلەرنىڭ ھارماي تىرىشچانلىق كۆرسىتىشى نەتىجىسىدە، بۇ نىشانغا 24 يىل ئىچىدىلا، يەنى 2025-يىلى ئۆكتەبىردە مۇددەتتىن 26 يىل بۇرۇن يېتىپلا قالماي، بەلكى ئېشىپ كەتتى. 2025-يىلى 10-ئاينىڭ 8-كۈنى كيوتو ئۇنىۋېرسىتېتىنىڭ پروفېسسورى سۇسۇمۇ كىتاگاۋانىڭ نوبېل خىمىيە مۇكاپاتىغا ئېرىشىشى بىلەن، ياپونىيە تارىخىدىكى نوبېل مۇكاپاتى ساھىبلىرىنىڭ سانى 30 غا يەتتى. شۇنىڭ بىلەن بىرگە، 2001-يىلدىن بۇيانقى 24 يىل ئىچىدە ياپونىيەدىن چىققان نوبېل مۇكاپاتى ساھىبلىرىنىڭ سانى 20 دىن ئاشتى. بۇ ياپونىيەنىڭ پەن-تېخنىكا تەتقىقاتى ۋە ئۇزۇن مۇددەتلىك ئىستراتېگىيەلىك مەبلەغ سېلىشنىڭ غايەت زور مۇۋەپپەقىيىتىنى نامايان قىلدى.
ياپونىيەنىڭ مۇۋەپپەقىيەت سىرى: ئۇزۇن مۇددەتلىك پىلان ۋە ئىزچىل مەبلەغ
ياپونىيەنىڭ بۇنداق كۆرۈنەرلىك نەتىجىلەرنى قولغا كەلتۈرۈشىنىڭ ئاساسلىق سەۋەبلىرىنىڭ بىرى، ھۆكۈمەتنىڭ پەن-تېخنىكا تەتقىقاتىغا ئىزچىل ۋە يۇقىرى دەرىجىدە ئەھمىيەت بېرىپ، ئۇزۇن مۇددەتلىك پىلانلارنى تۈزۈپ چىقىشى ھەمدە ئۇنى قەتئىي ئىجرا قىلىشىدا. 2001-يىلى ئوتتۇرىغا قويۇلغان «ئىككىنچى نۆۋەتلىك پەن-تېخنىكا ئاساسىي پىلانى» بۇنىڭ تىپىك مىسالى. بۇ پىلاندا ھۆكۈمەت تەتقىقات ۋە تەرەققىياتقا سېلىنىدىغان مەبلەغنى كۆرۈنەرلىك ئاشۇرۇپ، ئاساسلىق تەتقىقات ساھەلىرىنى بېكىتىپ، رىقابەت خاراكتېرلىك تەتقىقات فوندىنى كۆپەيتتى.
بۇنىڭدىن سىرت، ياپونىيەدىكى ئۇنىۋېرسىتېتلار ۋە تەتقىقات ئورۇنلىرىنىڭ ئالىملارغا ئەركىن تەتقىقات مۇھىتى يارىتىپ بېرىپ، ئۇلارنىڭ ئۇزۇن يىللار даۋامىدا بىر ساھەگە چوڭقۇرلاپ كىرىشىگە شارائىت ھازىرلاپ بېرىشىمۇ مۇھىم رول ئوينىدى. كيوتو ئۇنىۋېرسىتېتى، توكيو ئۇنىۋېرسىتېتى ۋە RIKEN تەتقىقات ئورنى قاتارلىق داڭلىق ئورگانلار نۇرغۇنلىغان نوبېل مۇكاپاتى ساھىبلىرىنى يېتىشتۈرۈپ چىقىپ، ياپونىيەنىڭ ئىلىم-پەن گۈللىنىشىنىڭ ئاساسىي بازىسى بولۇپ قالدى.
كەلگۈسىگە نەزەر: ياپونىيە داۋاملىق ئالغا ئىلگىرىلەيدۇ
ياپونىيە گەرچە 50 يىللىق پىلاننى 24 يىلدىلا ئەمەلگە ئاشۇرغان بولسىمۇ، لېكىن ئۇلارنىڭ پەن-تېخنىكا ساھەسىدىكى قەدىمى بۇنىڭلىق بىلەنلا توختاپ قالمايدۇ. ياپونىيە ھۆكۈمىتى ھەر بەش يىلدا بىر قېتىم «پەن-تېخنىكا ۋە يېڭىلىق يارىتىش ئاساسىي پىلانى»نى يېڭىلاپ، دۇنيانىڭ ئالدىنقى قاتاردىكى پەن-تېخنىكا يۈزلىنىشىگە ماسلىشىپ، يېڭى تەتقىقات ساھەلىرىگە داۋاملىق مەبلەغ سېلىپ كەلمەكتە.
ياپونىيەنىڭ نوبېل مۇكاپاتىدىكى بۇ مۇۋەپپەقىيىتى، ئۇلارنىڭ دۆلەتنىڭ كەلگۈسى تەرەققىياتىدا پەن-تېخنىكىنىڭ ھەل قىلغۇچ رولىنى چوڭقۇر تونۇپ يەتكەنلىكىنى ھەمدە بۇ ساھەگە ئۇزۇن مۇددەت ۋە ئىزچىل مەبلەغ سېلىشنىڭ نەقەدەر مۇھىملىقىنى يەنە بىر قېتىم ئىسپاتلىدى. بۇ، دۇنيادىكى باشقا دۆلەتلەر ئۈچۈنمۇ ئۆرنەك بولالايدىغان بىر تەجرىبە.
