خەتكۈچلەر: ئەنئەنىۋى ئۆي

ھويلا – ئۇيغۇرلارنىڭ كۈندىلىك تۇرمۇشى، مەدەنىيىتى ۋە روھىي دۇنياسى بىلەن چەمبەرچاس باغلانغان، ئاددىيغىلا بىر ئۆينىڭ سىرتىدىكى بوشلۇق بولماستىن، بەلكى بىر ئائىلىنىڭ خۇشاللىقى، جەمئىيەتلىك مۇناسىۋىتى ۋە تەبىيەتكە بولغان مۇھەببىتى ئەكىس ئېتىدىغان مۇقەددەس ماكاندۇر. ئۇيغۇرلار ئۈچۈن ھويلا، ئۆينىڭ داۋامى، روھىي ئارامگاھ ۋە گۈزەللىككە بولغان ئىنتىلىشنىڭ نامايەندىسى ھېسابلىنىدۇ.

دەرۋازا، پەقەتلا بىر بوشلۇقتىن يەنە بىر بوشلۇققا ئۆتۈشتىكى ئېغىز ئەمەس، بەلكى ئۇيغۇر خەلقىنىڭ قەدىمكى بىناكارلىق سەنئىتى، ئۆرپ-ئادەتلىرى، ئىجتىمائىي مۇناسىۋەتلىرى ۋە مەنىۋىي دۇنياسىنى ئەكىس ئەتتۈرىدىغان مۇھىم مەدەنىيەت بەلگىسىدۇر. قەدىمكى شەھەر سېپىللىرىدىكى ھەيۋەتلىك قوۋۇقلاردىن تارتىپ، ھويلا-ئاراملارنىڭ كۆركەم نەقىشلىك كىرىش ئېغىزلىرىغىچە، دەرۋازا ئۇيغۇرلارنىڭ تۇرمۇشىدا ئالاھىدە ئورۇن تۇتىدۇ.

تۈڭلۈك، ئۇيغۇر ئەنئەنىۋى بىناكارلىقىدىكى ئۆگزىنىڭ چوققىسىغا جايلاشقان، ئاساسلىقى ھاۋا ئالماشتۇرۇش، يورۇقلۇق كىرگۈزۈش ۋە تۈتۈن چىقىرىش رولىنى ئوينايدىغان مۇھىم تەركىبىي قىسىم. ئۇ پەقەت بىر بىناكارلىق ئېلېمېنتى بولۇپلا قالماي، بەلكى ئۇيغۇر خەلقىنىڭ تۇرمۇش پەلسەپىسى، ئائىلە ئىناقلىقى ۋە ئىجتىمائىي مۇناسىۋەتلىرىنى ئەكىس ئەتتۈرىدىغان چوڭقۇر مەنىگە ئىگە مەدەنىيەت سىمۋولىدۇر.